انتخاب کاغذ باکیفیت در هنگام چاپ تصویر یا متن، مهمترین تصمیمی است که کاربر با آن روبرو می شود. در برخی موارد، تاثیر این عامل بر روی کیفیت خروجی کار می تواند هم اندازه با اهمیت نوع جوهر، و حتی دقت و جرئیات طراحی پروژه باشد. انتخاب کاغذ چاپ تعیین کننده چگونگی، زمان و حتی مکان استفاده از آن است. همچنین در تعداد بالا، تاثیر عمده ای بر روی قیمت تمام شده پروژه خواهد گذاشت.

کاغذ چاپ

 

چه طراح گرافیک باشید، چه کارمند و یا حتی کارآفرین، داشتن اطلاعات در زمینه انتخاب کاغذ می تواند برای شما مفید باشد. در این مقاله توضیحاتی را در خصوص انتخاب کاغذ، فاکتورهای مهم، نحوه تشخیص کاغذ مناسب از بی کیفیت، و انتخاب بهترین نوع آن متناسب با خروجی مدنظر ارائه می دهیم.

 

اطلاعات پایه جهت انتخاب کاغذ

ویژگی هاd اصلی کاغذ که در هنگام خرید باید درنظر داشته باشید عبارت است از وزن، جلا و براقی آن. غالبا وزن کاغذ به ضخامت و سختی آن مربوط می شود. هرچه وزن بالاتر باشد، کاغذ ضخیم تر و محکم تر است. کاغذهای مخصوص چاپ متن دارای وزن نرمال، و جنس مورد استفاده در کاور و جلد، مانند مقوای نازک است.

انتخاب کاغذ

 

در حالت کلی کاغذهای موجود در بازار یا روکش دار است یا بدون روکش. از سطح کاغذ بدون روکش بازتاب نور اتفاق نمی افتد، مانند کاغذهایی که برای پرینت های روزمره استفاده می کنیم. اما کاغذ روکش دار، یا مات است و یا براق (گلاسه). مدل مات نسبت به کاغذ بدون روکش صیقلی تر و با کیفیت تر است، اما برخلاف کاغذ گلاسه، براق نیست. در حالت کلی کاغذهای روکش دار، خروجی با کیفیت تر با رنگ های زنده تری را ایجاد می کند.

 

کاغذ روکش دار یا بدون روکش (Coated and Uncoated)؟

کاغذ روکش دار

 

برای انتخاب کاغذ مناسب لازم است بدانیم سطح کاغذهای بدون روکش مات بوده و خاصیت جذب بالایی دارد. به دلیل اینکه هیچ پوششی بر روی الیاف طبیعی وجود ندارد، جوهر دستگاه را به راحتی به خود جذب می کند. این نوع هم می تواند با سطح بافت دار، مانند الیاف نساجی تهیه شود، و هم اینکه بسیار صیقلی باشد، مانند کاغذهای رایج برای کپی و پرینت. نوشتن بر روی این نوع کاغذ بسیار ساده است و معمولا برای مقاصد زیر استفاده می شود:

  • پاکت های استاندارد و مورد استفاده در لوازم التحریر
  • بروشور و تراکت های ارزان قیمت
  • بولتن خبری
  • پروژه ای که در نهایت قصد دارید بر روی آن با دست بنویسید

کاغذ روکش دار و بی روکش

 

برخلاف نوع قبل، سطح کاغذهای روکش دار با یک لایه از مواد اولیه سفت پوشانده شده تا عکس و متن ها با جزئیات و کیفیت بهتر و رنگ های متراکم تر دیده شود. این لایه ممکن است مات و غیربراق، کدر، گلاسه و یا بسیار صیقلی باشد که در طیف غیر براق تا بسیار براق قرار می گیرد. ممکن است کاغذ تنها از یک رو، و یا در هر دوطرف روکش داشته باشد. کاغذ های با پوشش یک رو معمولا برای کارت پستال های ارزان قیمت استفاده می شود. نوشتن بر روی این نوع کاغذ، مخصوصا با مداد یا خودکار دشوارتر است و در حالت کلی برای مصارف زیر ایده آل خواهد بود:

  • بروشور
  • کاتالوگ
  • کارت پستال
  • بسته بندی
  • پروژه ای که نیاز به نوشتن متن با مداد یا خودکار بر روی آن نباشد

خصوصیات کاغذ روکش دار

 

وزن کاغذ

در انتخاب کاغذ چاپ، وزن و ضخامت آن دو فاکتور مرتبط است که بایستی با هم درنظر گرفته شود. در این خصوص، اغلب دو دسته بندی جداگانه “جلد” و “متن” مطرح می شود. کاغذ هایی که در گروه اول قرار دارد معمولا برای چاپ جلد کتاب ها استفاده می شود. البته منظور کتاب با جلد مقوایی نیست، بلکه بیشتر به جلد شومیزی و کارت تبریک و موارد مشابه اشاره داریم. دسته متنی همان کاغذهای عادی است که هر روزه در پرینتر ها و دستگاه های کپی استفاده می کنیم. نارک تر، نرم تر، و منعطف تر.

وزن کاغذ

 

ضخامت کاغذ نیز در حالت کلی معیاری است که بیشتر برای کاغذهای جلدی استفاده می شود و به بیان ساده، تعیین کننده تعداد صدم های اینچ در یک ورق کاغذ است. این فاکتور با عبارت point توصیف می شود که هر یک واحد آن برابر است با 0.001 اینچ. کاغذی با ضخامت 10pt معادل 0.01 اینچ است. کارت ویزیت نمونه خوبی برای توصیف این معیار به شمار می آید. بیشتر کارت ویزیت ها بر روی کاغذ جلدی با صخامت 12 یا 14 چاپ شده، در حالی که point نمونه های ضخیم تر ممکن است به 18 یا 24 و حتی بیشتر برسد.

 

توضیح وزن کاغذ کمی دشوار تر است. در کشورهای مختلف، تعاریف متفاوتی برای آن وجود دارد اما در حالت کلی، این معیار توصیف کننده وزن یک بند کاغذ با ابعاد مشخص است.”گِرماژ کاغذ” یکی از واحدهای توصیف این فاکتور است که در انتخاب کاغذ می تواند مدنظر قرار گیرد.

گرماژ کاغذ

 

تعریف دقیق آن، به وزن یک شیت کاغذ با مساحت یک متر مربع اطلاق می شود. نماد اختصاری آن gsm بوده که از بازه 60 gsm تا 380 gsm متفاوت است. در حالت کلی، پیشنهاد می شود که کاغذ مورد استفاده در پرینتر و دستگاه های کپی را با وزن 80 گرم انتخاب کنید تا کیفیت خروجی کار کاهش پیدا نکند. در تصویر زیر گرماژ های رایج نمایش داده شده است.

gsm کاغذ

 

انتخاب وزن و ضخامت مناسب

این دو فاکتور تاثیر بسزایی در خروجی نهایی فایل پرینت گرفته شده دارد و گاهی اوقات ممکن است این عوامل در انتخاب کاغذ ایده آل، کمی گمراه کننده باشد. در این جا به چند نکته ساده برای انتخاب راحت تر این اعداد اشاره شده است:

  • انتخاب کاغذهای ضخیم تر برای برش قالبی (die-cutting)، نقش های برجسته و استامپ فویل مناسب تر است.
  • برای سفارش هایی با تعداد بالا اگر قرار است از سرویس پستی استفاده کنید، درنظر داشته باشید که هزینه ارسال بر مبنای وزن بسته محاسبه شده و استفاده از کاغذ نازک تر مقرون به صرفه است.
  • در ساخت کاغذهای نازک اغلب مواد اولیه کمتری استفاده شده و ارزان تر است که باعث می شود با محیط زیست سازگاری بیشتر داشته باشد.
  • در مواردی که احتمال وارد شدن ضربه وجود دارد، حتما از کاغذهای ضخیم استفاده کنید.

کاغذ SmartFlex نوعی کاغذ پلاستیکی با ویژگی هایی دقیقا مشابه با کاغذ عادی است، اما ضد آب بوده و دربرابر پارگی مقاوم است که می تواند گزینه مناسبی برای برخی پروژه ها باشد.

روش انتخاب کاغذ مناسب

 

روشنایی و تیرگی کاغذ (Brightness and Opacity)

میزان سفیدی یا روشنایی کاغذ با استفاده از نور آبی رنگ مخصوصی تعیین می شود که بازه آن از 1 تا 100 متغیر بوده و کاغذی با عدد روشنایی 100، روشن ترین نوع موجود است. این عامل بر روی تضاد رنگ (کنتراست) تاثیرگذار بوده و میزان خوانایی کاغذ پرینت شده را تعیین می کند.

روشنی و تیرگی کاغذ

 

هنگام انتخاب کاغذ در نظر داشته باشید که هرچقدر این عدد بیشتر باشد، خوانایی فایل پرینت شده نیز بالاتر است. کاغذهای روشن تر، رنگ های جوهر را دقیق تر و واضح تر نشان می دهد، در حالی که با کاهش این عدد رنگ ها به سمت زردی و تیرگی متمایل می شود. در حالت کلی برای طراحی هایی که رنگ زیادی در آن به کار رفته، بهتر است از کاغذ روشن تر استفاده کنید. در جدول زیر واحد های آمریکایی و اروپایی اندازه گیری این معیار آورده شده است.

روشنایی تاریکی کاغذ

 

تیرگی یا کدری کاغذ تعریفی است برای توصیف قابل نمایش بودن محتویات چلپ شده بر روی هر سمت کاغذ از سمت دیگر آن؛ به بیان دیگر اینکه چه مقدار از جوهر چاپ شده بر روی یک طرف کاغذ از طرف دیگر نمایان می شود. در کاغذی که هیچ چیزی از سمت دیگر دیده نشود، کدری 100% (کارت پستال) و هنگامی که همه چیز بصورت واضح به چشم آید، تیرگی صفر درصد (کاغذ گرده برداری) وجود دارد. این عامل در انتخاب کاغذ هنگامی که پرینت یا کپی پشت و رو می گیرید، اهمیت خود را نشان می دهد. برای این منظور اگر از کاغذی با تیرگی پایین استفاده کرده باشید، مطالب سمت دیگر نیز دیده شده و خواندن آن ها دشوار و گیج کننده می شود.

تست روشنایی کاغذ

 

زبری بافت سطح

معیار زبری سطح یا grain در انتخاب کاغذ توصیف کننده جهت قرارگیری و امتداد الیاف چوبی در دستگاه ساخت کاغذ است. در حالت کلی دو نوع grain وجود دارد:

  1. کاغذ با grain کشیده: در این نوع، الیاف به موازات درازای کاغذ کشیده شده که ورق زدن آن را راحت تر کرده، خمش کاهش یافته، و انسجام آن قوی تر است.

کاغذ با grain کوتاه: در این مدل کاغذ، الیاف عمود بر جهت درازای کاغذ قرار گرفته است. این مدل به عنوان مثال برای پوشه های جیبی مناسب است، چراکه پایداری آن بیشتر شده و در برابر پارگی مقاوم تر خواهد بود.

معیار زبری سطح کاغذ

 

جهت قرارگیری کاغذ در دستگاه (Paper Load Direction)

غالبا بر روی بسته بندی کاغذها، یک پکان جهت دار برای تعیین جهت قرارگیری کاغذ در دستگاه کپی یا پرینتر دیده می شود. این علامت که با توجه به فرآیند های ساخت کاغذ در کارخانه سازنده بر روی آن قرار داده شده است، نشان دهنده بهترین زاویه حرکت برای کاغذ در دستگاه بوده که توجه به آن می تواند مانع از گیر کردن بی مورد کاغذ در دستگاه شود.

جهت کاغذ در پرینتر

 

روش برش کاغذها در کارخانه

یکی دیگر از عواملی که می توان در هنگام انتخاب کاغذ به آن توجه داشت، نوع فناوری به کار رفته در مراحل ساخت آن در کارخانه است. شیت های کاغذ معمولا به دو روش لیزری و گوتین برش داده می شود که می تواند بر روی کیفیت نهایی کاغذ تاثیر گذار باشد.

دستگاه برش کاغذ

 

در برخی موارد دیده می شود که لبه های کاغذ به اندازه کافی صاف نیست، بر روی کاغذ اعوجاج های کوچک ایجاد شده، و یا حتی مقداری گرد و خاک بر روی آن ها وجود دارد که این مساله منجر به گیر کردن کاغذ در دستگاه و آسیب رساندن به آن می شود. در حالت کلی، استفاده از محصول برندهایی که از فناوری لیزر برای برش کاغذ استفاده می کنند مناسب تر است، چراکه کیفیت نهایی آن بالاتر خواهد بود.

 

اطلاع از مواد اولیه به کار رفته در کاغذ

ماده اولیه برگه های کاغذ، صرفا فقط چوب نیست. کاغذهایی در بازار وجود دارد که از پارچه، الیاف مصنوعی، و همانطور که پیش تر اشاره شد، حتی از پلاستیک تهیه شده و هرکدام برای منظوری خاص به کار می رود.  اگر در انتخاب کاغذ برای پروژه ملاحظات مربوط به محیط زیست حائز اهمیت است، نوع مخصوصی با این هدف در بازار یافت می شود که در واقع دوست دار محیط زیست است. این نوع کاغذ، از چوب جنگل های تجدید پذیر ساخته شده و نسبت به سایر موارد، زودتر تجزیه می شود

مواد اولیه تولید کاغذ

 

نتیجه گیری

در هنگام تصمیم گیری برای انتخاب کاغذ چاپ، نه تنها به کیفیت خروجی پرینت، بلکه به نوع استفاده مدنظرتان از پروژه، اینکه به دست چه کسی می رسد، نحوه ارسال، و حتی احتمال قرار گرفتن در معرض رطوبت و دمای بالا نیز باید فکر کنید. این عوامل ممکن است در برخی موارد انتخاب شما را به کلی تغییر دهد که با آگاهی از اطلاعات ذکر شده در این پست، نگرش بهتری برای انتخاب های آتی خود بدست خواهید آورد.